cezeri

Basit Bir Tarcehar; Kayıkçılı Su Saati

Bu araç Cezeri’nin yaptığı su saatlerinin en küçüğüdür. Küçük bir akvaryum büyüklüğündeki bir havuzda yüzen bir sandal ve içinde ayakta duran bir kayıkçı şeklindedir. Estetik yapısı sebebiyle salonlarda süs eşyası olararak da kullanılabilir.

Kayık, 1 saat boyunca altındaki bir delikten su alarak yavaşça alçalmaktadır. 1 saatin sonunda kayık daha hızlı batarken, kayıkçının gövdesindeki boşlukta havanın sıkışmasıyla, başının içinde bulunan bir düdük ötmektedir. Bu sıkışan hava, hızlı batışı bir ölçüde engellemektedir. Kayık dibe oturduğunda kayıkçı boğazına kadar suya gömülmekte ve imdat ister gibi düdük öttürmeye devam etmektedir. (bk. Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri, II. Cilt, s. 277-281 Papersense Yayınları, 2015)

Cezeri için bu sistemi bir hesap yapmadan denemelerle geliştirmesi zor değildir. Ancak burada iki ayrı bilim dalının kuralları işlemektedir. Bunlardan biri hidrolikte Arşimed’in yüzme batma prensipleri, diğeri ise pnömatikte sıkıştırılan havanın basıncının artmasıyla bir düdüğün çalışmasıdır. Buradaki sandal gerçekte basit bir tarcehardır. Kayıkçının gövdesi ise Cezeri’nin çok kullandığı basınç kabıdır. (bk. Aynı kaynak, II Cilt, s. 277-278 ve “Cezeri’nin Arşimed Uygulamaları” makalesi)

Durmuş ÇALIŞKAN

Kaynak: Cezeri’nin Olağanüstü Makineleri, Papersense Yayınları, 2015